درمان شب ادراری کودکان

توضیحات:

  • به نام خدا

    شب ادراری چیست؟
    شب ادراری در کودکان امری ناخودآگاه بوده، در اختیار کودک نیست و یک مرحله از رشد برخی کودکان به حساب می آید اما در بزرگسالان می تواند نشانه بیماری خاصی باشد. حدود ۲ درصد از بزرگسالان ، شب ادراری را تجربه می کنند که می تواند به دلایل مختلفی نسبت داده شود و ممکن است نیاز به درمان داشته باشد.

    در واقع این مشکل زمانی بروز می‌کند که مثانه کودک در طول خواب آن قدر پر می شود که ظرفیت آن تکمیل شده و ادرار اضافی را به شکلی غیرارادی خارج می کند.

    درعین حال حس پر بودن مثانه آن قدر قوی نیست که فرد را از خواب بیدار کند تا ادرار را دفع کند. از دلایل شب ادراری می توان به وجود اختلال در هورمون‌ های بدن، مشکل مثانه، ناآرامی هنگام خواب، مصرف دارویی خاص، مشکلات روانی و یا ژنتیک اشاره کرد، اما یکی از عوامل تأثیرگذار دیگر نیز تغذیه است.

    برخی مواد غذایی هستند که بهتر است آن‌ ها را در طول شب و چند ساعت پیش از خواب مصرف نکرد. این مواد غذایی حساسیت و تولید ادرار را افزایش می‌ دهد که همین امر می‌ تواند منجر به عدم کنترل کودک بر ادرار و شب ادراری شود.

    در ابتدا ما تعریف خلاصه و جامعی از شب ادراری می گوئیم که چراغ راهی باشد تا بفهمیم که آیا واقعا کودک شما دچار شب ادراری هست یا خیر.

    در صورتی که کودک ۵ یا ۶ ساله به‌ طور مکرر، حداقل دو بار در هفته و همینطور به مدت حداقل سه ماه پی در پی، بدون اینکه از داروهای ادرارآور استفاده کند و بدون اینکه زمینه بیماری‌ های خاصی مثل دیابت یا صرع داشته باشد، در صورتی که شب‌ ها بستر خودش را خیس کند، می‌ توانیم به علائم شب ادراری کودک مشکوک شویم.
    توجه داشته باشید: سن کودک حداقل باید بالای ۵ یا ۶ سال باشد. بنابراین واژه شب‌ ادراری به کودکان ۳، ۴ و حتی ۵ ساله هم اطلاق نمی شود.

    بهتر است این را بدانید که خیس کردن رختخواب کودک، زمانی که در خواب است کاملاً غیرارادی صورت می‌ گیرد و کودک شما هیچ‌ گونه دخالتی در آن ندارد. بنابراین آنچه که اهمیت دارد این است که از تنبیه کردن یا تحقیر کردن طفل یا مسخره کردن او جلوی دیگران باید اجتناب کنیم.

    همانطوری که در درمان بیش فعالی هم صحبت کردیم، در هر نوع درمانی برای هر نوع اختلالی در کودک، شرط لازم همراهی خانواده ها است.

    پرهیز از سرزنش، عدم توجه، توهین، توبیخ های بی دلیل می تواند کودک را درون یک سراشیبی شخصیتی قرار دهد و فرصت درمان را از او بگیرد.
    پس شب ادراری در صورت وجود چند نکته زیر به کودک اطلاق می شود:

    سن حداقل ۶ ساله کودک
    شب ادراری حداقل ۲ بار در هفته
    شب ادراری برای حداقل ۳ ماه
    عدم مصرف داروهای ادرار زا یا درمان شب ادراری
    عدم وجود بیماری خاصی در کودک
    علت شب ادراری
    شرایط جسمی و روانی می تواند باعث شود که برخی از افراد شب ادراری را تجربه کنند. شب ادراری دارای دلایل مختلفی است، اما یکی از عمده ترین دلیل های آن در کودکان ۷ و ۸ ساله با ورود به دبستان و استرس های زیاد ناشی از جو تحصیلی مدرسه ایجاد می شود. در قسمت زیر برخی علل شب ادراری را بررسی می کنیم:

    ناپایداری یا کوچک بودن مثانه
    تأخیر در تکامل مغزی
    خواب سنگین
    اختلالات روانی
    اختلالات سیستم اعصاب
    مثانه نوروژنیک
    بیماری‌های وراثتی
    عفونت
    استرس
    بیماری‌های عضوی ناحیه مثانه یا آلت تناسلی
    شلی یا کاهش ظرفیت مثانه
    کمبود هورمون ضد ادرا
    شما می توانید در این ویدئو تمام محتویاتی که مورد نیازتان است را مشاهده کنید.

    اگر بخواهیم دلایل عادی‌ تری را بررسی کنیم که با درمان‌ های خیلی سریع هم جواب بدهد و مشکل شب‌ ادراری کودک برطرف شود، به چند مورد می‌توانیم اشاره کنیم.

    گاهی وقت‌ ها خوردن مایعات بیش از اندازه قبل از خواب باعث بروز این عارضه می‌شود یا اینکه ممکن است به بچه قبل از خواب شیشه شیر، چای و نبات یا مایعات دیگر بدهیم.

    بهتر است این را بدانیم که با یک حرکت خیلی ساده می‌توانیم قسمت عمده ای از مشکلات شب ادراری در کودکان را درمان کنیم.

    ساعت خواب کودک: معمولاً خانواده ساعت خواب کودک را می‌دانند، مثلاً اگر بچه ما ساعت ۱۱ شب می‌خوابد ما تقریباً از ساعت ۹ شب به بعد مایعات را فقط در حد رفع عطش کودک، به او مایعات بدهیم،

    اجتناب از خوردن آب: مثلاً در حد یک استکان کوچک آب و از دادن مایعات دیگر مثل آبمیوه یا حتی میوه‌های پرآب مثل پرتقال، نارنگی، خیار، کاهو یا میوه‌های خیلی سرد به کودک خودداری کنیم و زمانش را به عقب‌ تر موکول کنیم، یعنی چند ساعت قبل از خواب، مایعات مربوطه را به کودک بدهیم.

    حتی بچه‌ هایی که عادت به شیر خوردن در شب دارند، خانواده ها می توانند این عادت را آرام‌آرام از کودک بگیرند و خوردن شیر را به ساعات روز موکول کنند.

    عفونت بدن: گاهی وقت‌ها در اثر عفونت ادراری یا عفونت مجاری ادرار کودک دچار این مشکل می‌شود، گاهی وقت‌ها مثانه کودک به اندازه کافی رشد نکرده و حجم مثانه هنوز کوچک است، به خاطر همین خیلی سریع ادرارش می‌گیرد و خودش را خیس می‌کند. اینها عوامل و علائمی هستند که با مراجعه به پزشک خیلی سریع می‌توانیم اینها را برطرف کنیم. 

    مشکلات وراثتی: یکی دیگر از دلایلی که ممکن است باعث بروز شب ادراری در کودک شود مشکلات وراثتی است. این را باید بررسی کنیم که آیا در خانواده مادری یا پدری مشکل ‌شب‌ ادراری وجود داشته یا نه؟ بنابراین بررسی مسائل وراثتی در کودک هم جزو نقطه نظراتی هست که می‌تواند به ما کمک کند از جهت اینکه درمان را به چه شکلی جلو ببریم. 

    شب ادراری دارای انواع مختلفی است

    علت شب ادراری ناگهانی در کودکان
    برای این مورد دلایل متعددی وجود دارد که باید حتما پیگیری و درمان شود.

    دلیل اول: یکی از آن دلایل، ممکن است تولد نوزاد جدید در خانواده باشد. فرزند بزرگ‌تر می‌بیند نوزادی به دنیا آمده که احیاناً شب جایش را خیس می‌کند، شیر می‌خورد قبل از خواب، حرکات کودکانه از خودش نشان می‌دهد و همینطور بازگشت به کودکی دارد، یعنی شب موقع خواب جایش را خیس می‌کند. ممکن است عمدی باشد و ممکن هم هست که کاملاً ناآگاهانه این اتفاق بیفتد.

    دلیل دوم: دومین دلیل ممکن است جدایی و طلاق گرفتن پدر و مادر باشد. یعنی وارد شدن یک شوک می‌تواند این قضیه را در کودک تشدید کند. 

    دلیل سوم: همینطور اختلافات و کشمکش‌های درون خانواده. ممکن است وقتی که پدر و مادر جلوی کودک با هم دعوا و کشمکش می کنند، کودک به مدت یک هفته، ده روز، یک ماه دچار شب‌ادراری شود.

    دلیل چهارم: از دیگر موارد، ممکن است مسافرت رفتن باشد. در طول سفر ممکن است دچار این مشکل شود و وقتی برگردید به حالت اولیه برگردد.

    دلیل پنجم: فوت یکی از عزیزان و اطرافیان می تواند کودک را دچار این مشکل بکند.

    دلیل ششم: تحقیر کردن و تنبیه کردن بیش از حد کودک، درباره هر چیزی، چه درباره درس، چه درباره دوستش یا خواهر و برادرش ممکن است که کودک را به این عارضه نزدیک کند.

    دلیل هفتم: همینطور یکی از مهم‌ترین دلایلش، ترس و اضطراب شدید است که ممکن است در اثر هر چیزی باشد، حتی مثلاً شنیدن صدای سگ یا تاریک شدن ناگهانی ساختمان یا اتاق یا ماندن در آسانسور یا هر دلیل دیگری که ترس و اضطراب را در کودک بالا ببرد هم ممکن است یکی از دلایلی باشد که به شکل ناگهانی کودک دچار شب‌ادراری شود.

    دلیل هشتم: دیدن مناظر وحشتناک، فیلم‌های ترسناک یا حتی دیدن کارتون‌هایی که در آنها هیروها و قهرمان‌هایی به شکل ترسناک طراحی شده‌اند و همینطور بازی‌های کامپیوتری که شکل و شمایل ترسناکی دارند که ممکن است باعث به‌وجود آمدن خواب بد و شب‌ادراری در کودک شوند.

    مدرسه: دلیل هفتم از ترس و اضطراب صحبت شد، دلیل ششم از تحقیر و تنبیه صحبت شد که جمع بندی این دو دلیل می تواند در مدرسه هنگام ارائه درس، پرسش و پاسخ، ارتباط با یک فرد خاص در مدرسه و ... رخ دهد.

    اگر از این قسمت سریع رد شدیم بدانید که در قسمت شب ادراری در کودکان هشت ساله به تفصیل به این موضوع خواهیم پرداخت.

    لازم به ذکر است که اگر کودک به شکل ناگهانی دچار این عارضه بشود معمولاً درمان راحت‌تر صورت می‌گیرد. یعنی با برداشتن آن عامل استرس‌زا یا هیجان‌آور، به مرور این قضیه حتی بدون استفاده از دارو یا درمان‌های خاص ممکن است برطرف شود.

    اگر احیاناً این قضیه حل نشود شاید با بردن کودک نزد یک روان‌شناس و تعریف کردن قضیه و استفاده از چند دوره کوتاه بازی درمانی و رفتار درمانی بتوانیم این مشکل کودک را بدون استفاده از دارو برطرف کنیم.

    شب ادراری بیماری است یا نشانه؟
    شب ادراری در کودکان یک نشانه است و لزوما یک بیماری محسوب نمی شود. شب ادراری ممکن است جزئی از روند تکامل مثانه باشد که در سه تا پنج سالگی اتفاق می افتد و یا ممکن است نشان دهنده بیماری های خطرناک دستگاه ادراری یا مغزی ـ نخاعی باشد.

    اما در قسمت قبل تعریف شب ادراری چیست؟ بیان شد که شب ادراری برای کودکان زیر ۶ سال معنای بیماری ندارد و در قسمت قبل شب ادراری ناگهانی در کودکان دلیل هایی برای شب ادراری ناگهانی در کودکان توضیح داده شدند که روش های حل آن ها نیز بیان شد.

    اما کودکانی که به شکل ناگهانی دچار این قضیه نشده‌اند و مسئلۀ شب‌ادراری‌شان طولانی شده و نیاز به درمان‌های متعددی دارد، معمولاً کودکانی که زمینه‌های وراثتی دارند در آنها درمان شب‌ادراری طولانی تر خواهد بود.

    مسئله بدی خواب عمیق در کودک است که مانع از این می‌شود که هشدارهای مثانه را در هنگام پر شدن دریافت کند، بنابراین آنقدر مثانه کودک پر می‌شود که ناخودآگاه کودک ادرارش را در تختش تخلیه می‌کند که کاملاً ناآگاهانه و غیرعمدی این اتفاق رخ می دهد. بنابراین خواب عمیق هم می‌تواند در شب ادراری کودکان تأثیرگذار باشد.

    عدم تعادل هورمونی یا شب‌ادراری‌ هایی که ریشه در عفونت ادراری یا عفونت مجاری ادرار در کودک دارند. حتماً باید با مراجعه به پزشک، داروی خاصی تجویز شود و درمان سریعا صورت بگیرد.

    انواع شب ادراری
    شب ادراری اولیه بیشتر جنبه ارثی دارد و از ابتدا بوده و قطع نشده است.
    شب ادراری ثانویه بعدها در اثر یک عامل به وجود می آید. درباره شب ادراری ثانویه حتما باید علت اصلی درمان شود، مانند درمان عفونت ادراری، رفع سندرم‌های خودایمنی و بیماری‌های آلرژیک، درمان بیماری‌های متابولیک مثل دیابت و... .
    والدین کودکان چگونه تشخیص می دهند که شب ادراری کودکان، بیماری جنبه بیولوژیکی و یا روانشناسی دارد؟ آیا علائم بالینی خاصی وجود دارد که والدین متوجه این مسئله بشوند؟
    معمولا افرادی که زمینه های ژنتیکی در آنها وجود دارد، وقفه ای در نحوه مشکل شب ادراری در آنها دیده نمی شود. اما چنانچه به طور مثال برای ۶ ماه کودک دچار شب ادراری نشده و پس از این مدت آن را تجربه می کنند، باید موارد ثانویه و عوامل روانی عامل بیماری مورد بررسی قرار گیرد. زیرا ممکن است استرس های محیط، تولد کودک جدید در خانواده، تغییر محل مدرسه، جدایی پدر و مادر از یکدیگر و …در روند بیماری تاثیر گذار باشد. این در حالی است که حتی برای کودکانی که از ابتدا تا به حال تجربه شب ادراری داشته اند نیز فشارهای محیط می تواند اوضاع را وخیم تر کند. بنابراین توصیه می شود این کودکان از موارد استرس زا و حتی تماشای فیلم های مهیج و انجام بازی های کامپیوتری تا حدودی دور نگه داشته شوند.

    برای اصلاح مشکل شب ادراری در کودکان، قبل از مصرف هرگونه دارو، باید اقدام به رفتاردرمانی کرد و این امر مستلزم همکاری والدین و کودک، هر دو است.
    بی اختیاری ادرار شبانه، اصطلاح پزشکی برای شب ادراری است، در حالی که اکثر کودکان در سن ۵ سالگی قادر به کنترل ادرار خود در طول ساعات شبانه هستند اما شب اداری در میان کودکان مدرسه ای رایج تر از آنچه که فکر می‌کنید است.

    بیش از یک نفر از ۸ کودک کلاس اول و دومی، هنوز در معرض شب ادراری هستند، این درصد به طور پیوسته به همان اندازه که بچه ها بزرگتر می‌شوند، کاهش می‌یابد.

    اما در کودکان ده ساله این عدد به ۵ درصد کاهش پیدا می کند یعنی از هر ۲۰ کودک ده ساله، یکی به شب ادراری مبتلا می شود. ۱ تا ۲ درصد با این مشکل ترسناک تا ۱۵ سالگی مبارزه می‌کنند.

    برای اکثر بچه ها، این مشکل ریشه ی عصبی دارد. مغز کودک سیگنال های خود را به مثانه، برای نگه داشتن ادرار در خواب، ارسال نمی کند. عکس العمل های واکنشی در حالیکه به خواب رفته است، متوقف می‌شود.

    مثل زمان کودکی. حدود سه نفر از چهار کودک که از این مشکل رنج می‌برند، یک خواهر و برادر، والدین، عمه، عمو یا پسر عمو دارند که در دوران کودکی شب ادراری داشته است. گاهی اوقات شب ادراری های ناگهانی ممکن است روانشناختی باشد، که ناشی از وقوع زلزله، تولد نوزاد جدید یا طلاق است.

     

    شب ادراری در کودکان هشت ساله
    تا بدین جا کامل در ارتباط با شب ادراری صحبت شد، انواع شب ادراری بیان شدند، روش های درمان هرکدام نیز با توضیح مختصری نشانه گذاری شدند.

    نکته مهمی که تا بدین جا درباره آن ها صحبت کردیم این است که شب ادراری برای کودکان زیر ۶ سال معنا و مفهومی ندارد و در ارتباط با کودکان بالای این سن جدی تر می شود. 

    کودکانی که وارد فضای جدید می شوند مانند مدرسه به دلایل خاصی دچار شب ادراری می شوند چون فضای کم چالش خانه به فضای پر چالش مدرسه تبدیل می شود. 

    هم مدرسه ای های سن بالا، قوانین و مقررات سخت گیرانه و جدی کلاس و مدرسه، معلم هایی که به دلیل شلوغی کلاس نمی توانند زمان مورد نیاز کودک را به او اختصاص دهند، مشاهده برخوردها و دعواهای داخل مدرسه چه بین دانش آموزان چه بین مسئولین مدرسه با دانش آموزان و صد ها علت دیگر که می تواند تشدید کننده شب ادراری در کودکان هشت ساله باشد که در قسمت شب ادراری ناگهانی در کودکان توضیح داده شدند و روش های درمان آن ها نیز بیان شد.

    روش اول درمان، تهیه جدول: یک جدول تهیه کرده، زمان ها و دلایل شب ادراری کودکتان را در آن ها یادداشت کنید. با رفع هر مشکل در جدول تیک زده و روند بهبود فرزندتان را مستند کنید، با این جدول مراجعه به مشاور و درمان گر و حتی پزشک متخصص راحت تر خواهد شد.

    روش دوم درمان، درمان غیر دارویی: مطمئناً بچه هشت ساله‌ ای که دچار شب ادراری هستند باید پیگیری شود، علتش مشخص شود، درمان چه بهتر که از طریق درمان‌های غیردارویی صورت گیرد از طریق (بازی درمانی و رفتار‌ درمانی).

    روش سوم درمان، دارو درمانی در کنار مکمل ها: اگر از روش دوم نتیجه نگرفتیم، حتماً با مراجعه به روان پزشک کودک یا متخصص اطفال رجوع کرده و از داروهای خاصی استفاده کنیم، باز هم عرض می‌کنم حتماً باید با مراجعه به پزشک و تشخیص متخصص براساس سن، وزن و بحرانی بودن مسئله شب ادراری در کودک باید دوز این داروها مشخص شود، به‌هیچ عنوان سرخود و بدون اجازه نمی‌توانیم این داروها را استفاده کنیم.

    برای بچه هشت ساله قطعاً باید درمان صورت بگیرد، اگر این اتفاق نیفتد ممکن است روز به روز وضعیت روحی کودک بدتر شود و ممکن است مورد تحقیر و تمسخر قرار بگیرد. بنابراین این قضیه باید خیلی سریع پیگیری و درمان شود.

    علاوه بر اینها، تمام مواردی که در بخش‌های قبلی خدمتتان ارائه دادم می‌تواند درباره کودک بررسی شود، تک تک علت‌ها مشخص شود، تیک بخورد و کنار گذاشته شود تا دلیل اصلی شب ادراری را در او پیدا کنیم و به درمانش بپردازیم.

    مطمئناً درمان‌های دارویی در کنار مکمل ها که همان درمان‌های رفتاری و روان‌شناختی هستند می‌تواند تأثیر خیلی خیلی بیشتری داشته باشد و شب ادراری در کودک شما را سریع تر حل بکند.


  • تهیه و تنظیم توسط نگین شهر اصفهان
    تماس : 09131689948
    انتشار مطلب در :